روز یکشنبه پنجم ژوئن، برابر با 16 خرداد، روز جهانی محیط زیست است. مجمع عمومی سازمان ملل متحد برای نخستین بار در سال ۱۹۷۲ پنجم ژوئن را به عنوان «روز جهانی محیط زیست» نامگذاری کرد. هدف از نامگذاری این روز، افزایش آگاهی مردم برای حفظ محیط زیست و ترغیب دولت ها به اتخاذ تدابیری برای مقابله با تخریب محیط زیست و گونه های زیستی جانوری اعلام شد.

امروزه اغلب مسایل و مشکلات زیست محیطی دیگر بعنوان یک موضوع محلی و یا حتی ملی به شمار نمی آیند و با توجه به وابستگی متقابل و غیر قابل تفکیک محیط زیست با مسائل کلان جوامع کنونی از جمله اقتصاد، توسعه، سیاست، و بسیاری دیگر از جنبه های مادی و معنوی حیات انسان ها، امری جهانی به حساب می آیند. در واقع هر مشکل زیست محیطی هر اندازه محدود به نظر برسد و حتی محدود در داخل مرزهای قراردادی یک کشور، مشکلی برای کل جهان و نوع بشر بشمار می آید.

اگر چه حفظ محیط زیست وظیفه دولت ها و حکومت هاست و برای جلوگیری از تخریب محیط زیست باید دولت ها را تحت فشار گذاشت، اما آحاد مردم هم به درجاتی می توانند سهمی در جلوگیری از تخریب زیاده از حد آن داشته باشند. انسان ها مستقل از اینکه دولت ها تا چه اندازه در حفظ محیط زیست نقش خواهند داشت می توانند "اخلاق محیط زیستی" خود را تقویت کنند. اخلاق محیط زیستی، نوعی از رفتار انسان مسئول و متمدن امروزی است که بدون تذکر کسی، به طبیعت، محیط زیست و به قانونمندی های زیست محیطی، احترام می گذارد و خود را مسئول به رعایت حفظ محیط زیست خویش می داند و می کوشد در محدوده اختیارات و حریم زندگی خود در حفظ محیط زیست نقش داشته باشد.

همینکه افراد در مصرف برق، در مصرف آب، در مصرف هر چیز دیگری اسراف نمی کنند، همینکه انسان ها به بهداشت محیط توجه دارند و از ریختن آشغال در معابر و پارک ها و کوچه و خیابان پرهیز می کنند، همین که انسان ها در می یابند که وجود موجودات زنده حیوانی و نباتی حلقه هایی از چرخه زیست محیطی هستند و نباید نابودشان کرد، همین که سعی دارند دورریزها را به منظور بازیابی تفکیک کنند، همه این کارهای کوچک و شدنی در حد خود سلامتی محیط زیست را بیشتر می کند.

طبعاً کسانی که به این درجه از حساسیت برسند که خود همین نکات پیش پا افتاده را رعایت کنند، دیگران را هم تشویق خواهند کرد که مثل خودشان به محیط دور و برشان حساس باشند. اخلاق محیط زیستی، اینگونه عمومیت می یابد.

اما بی گمان در نظامی که همه چیز بر پاشنه گردش سرمایه و کسب سود می چرخد، در نظامی که برای سوداندوزی همه چیز از جمله محیط زیست در پیشگاه سود اندوزی و انباشت سرمایه قربانی می شود، رواج فرهنگ و اخلاق محیط زیستی نقش محدودی در جلوگیری از تخریب محیط زیست خواهد داشت. مبارزه سرنوشت سازتر در این زمینه در افتادن با نظامی است که به حکم ماهیت ذاتی اش هر روزه بدون توجه به پیامدهای آنی و دراز مدت آن گوشه ای از طبیعت را به ویرانی می کشد. در نظامی که ساختارش بر پایه استثمار، کسب سود و نابرابری بنیاد نهاده شده باشد؛ نقش افراد در حفاظت از محیط زیست کمرنگ می شود و محیط زیست اساساً دستخوش مطامع صاحبان سرمایه قرار می گیرد.

در این میان ايران تنها با دو دهم درصد از سهم اقتصاد جهانی جايگاه دهمين تخريب کننده محيط زيست را در جهان دارد. جمهوری اسلامی برای پوشاندن مسئولیت خود در تخریب محیط زیست فریبکارانه، مانند موارد مشابه دیگر، به جای یک روز یک هفته را به این مناسبت اختصاص می دهد. اما کار تخریب محیط زیست در نتیجه سیاست های این رژیم به جایی رسیده است که با اینگونه نمایشها پرده پوشی نمی شود. دریاچه ها رو به خشک شدن می روند، تالابها خشک می شوند، جنگلها در آتش می سوزند، بیابانها پیشروی می کنند،سوخت ناقص ملیونها اتومبیل، فضای شهرها را خفقان آلوده کرده اند و موارد بسیاری دیگر از تخریب محیط زیست مستقیما ناشی از سیاستهای رژیم اسلامی است.

واقعیت این است که نظام سرمایه داری عامل اصلی تخریب محیط زیست است. انگیزه سود و انباشت سرمایه به مثابه هدف اصلی فعالیت اقتصادی و کنترلی که منافع اقتصادی سرمایه داران بر حیات سیاسی تحمیل می کند، مسبب فاجعه زیست محیطی در همه جهان است. اما اگر بلاهایی که بر سر محیط زیست می آید، ناشی از دست درازی های حریصانه صاحبان ثروت و قدرت به منابع طبیعی است، در این میان جمهوری اسلامی در ردیف ده دولت از بدترین تخریب کنندگان محیط زیست قرار دارد.