روز جمعه ۱۸ مارس، سالروز برپایی «کمون پاریس» اولین حکومت کارگری جهان بود. یکصد و چهل و پنج سال پیش کارگران پاریس حکومت شورایی خود را بنیان گذاشتند. بشریت برای اولین بار جامعه ای نو، جامعه ای با قوانینی مبتنی بر آزادی و برابری را زیر پرچم دولت کارگری کمون تجربه کرد. جامعه بشری به درازای عمر حاکمیت سرمایه و تحت سیطره نظام انسان ستیز سرمایه داری، مالامال از جنگ نهان و آشکار و قساوت و وحشیگری سرمایه داران علیه کارگران بوده است. تمام الگوهای حکومتی سرمایه داران با هر درجه ای از اصلاح و رفورم، جز بر استثمار بی وقفه کارگران و مردم زحمتکش جامعه متکی نیستند.

اولین حکومت کارگری که با قیام کارگران پاریس در سال ۱۸۷۱ و در جهان بنام «کمون پاریس» مشهور گشته است، یکی از آن رویدادهای تاریخی مبارزه طبقاتی کارگران است که بنام طبقه کارگر فرانسه به ثبت رسیده است. در آن سالها، در نتیجه جنگی که بین دو دولت بورژوایی فرانسه و پروس در جریان بود به توده های کارگر و مردم ستمدیده ویرانی ها و سختی های فراوانی تحمیل گردید و کارگران پروس، فرانسه و انگلستان بارها با انجام تظاهرات و صدور بیانیه و اعلامیه از طریق جامعه بین المللی کارگران ـ انترناسیونال اول ـ مخالفت خود را با این جنگ اعلام کرده بودند.

کارگران پاریس، روز ۱۸ مارس ۱۸۷۱ با قیام خود قوای دولتی را از پاریس بیرون رانده و ارتش سرکوبگر فرانسه را منحل کرده و نیروی مسلح خود را سازمان دادند. آنها همچنین دم و دستگاه های دولتی را منحل کردند. اعضای انتخابی کمون، حاکمیت را بدست گرفتند و توده های کارگر و زحمتکش شهر، بطور مسلحانه از حکومت خود دفاع کردند.

کمون پاریس از همان روزهای اول حاکمیتش یک سلسله اقدامات انقلابی را آغاز کرد که همگی از ماهیت کارگری بودن کمون نشأت گرفتند. مهمترین این اقدامات عبارت بودند از:

بدست گرفتن کارخانه ها و سپردن اداره آنها به تعاونی های کارگری، لغو کار شبانه کارگران نانواخانه ها، ممنوع کردن جریمه و کسر دستمزد کارگران، برقراری تحصیل رایگان، جدایی مذهب از دولت و پایان دادن به حاکمیت کلیسا و همچنین ملی کردن اموال و املاک کلیسا، به آتش کشیدن گیوتین ها که تا آنزمان هزاران انقلابی و مخالف دولت سرمایه داری فرانسه را با آن در برابر عموم مردم اعدام کرده بودند. واژگون کردن ستون «واندوم» ـ این ستون با استفاده از آهن پاره توپ های به غنیمت گرفته شده توسط ناپلئون ساخته شده بود و نشانه شوونیسم و عظمت طلبی فرانسه بر دیگر ملل و وسیله ای برای تحریک دشمنی و ایجاد کینه بین ملت ها بود .

حکومت سرمایه داری فرانسه که در بیرون پاریس تجدید سازمان یافته بود سرانجام توانست به کمک حکومت سرمایه داری پروس کمون پاریس را محاصره نماید. دولت پروس اسیران جنگی فرانسوی را به حکومت فرانسه که در آن زمان در کاخ «ورسای» در حوالی پاریس مستقر شده بود تحویل داد و در محاصره کردن کمون پاریس، به کمک حکومت سرمایه داری فرانسه برخاست و سرانجام پس از دو ماه و ده روز حاکمان ستمگر سرمایه در فرانسه، پاریس را به خاک و خون کشاندند و حکومت کارگران را به شکست کشاندند.

در جریان جنگ سنگر به سنگر و قهرمانانه کارگران پاریس، هزاران کارگر در راه دفاع از کمون جان باختند و بدین گونه در آخرین روزهای کمون نیز سنن فداکاری و رزمندگی کارگری در راه حفظ حاکمیت خود را به نمایش گذاشتند.

انقلاب کارگری کمون، علاوه بر اینکه به عنوان نقطه عطفی در تاریخ مبارزاتی طبقه کارگر به ثبت رسیده است. کمون برای اولین بار سیمای انسان متمدن و جامعه پیشرو و آزاد را به تمام بشریت نشان داد. جامعه ای که فقط با انهدام تمام و کمال نظم و نسق جامعه سرمایه داری برپا می شود. کمون همان شکل سیاسی است که رهایی اقتصادی کار را ممکن می سازد. کمون الگوی سیاسی حکومت کارگری در جهان است.

امروز بعد از گذشت 145 سال از اولین تجربه حکومت متمدن و آزاد و انسانی کارگران، بشریت تحت سیطره حاکمیت نظام سرمایه داری هر چه بیشتر در قید و بندهای اسارت آور مناسبات ناعادلانه و استثمارگرانه موجود، به تباهی کشانده شده است.

امروز جامعه بشری تحت حاکمیت سرمایه داران و سیستم سرمایه داری جهانی، در بحران و فلاکت دست و پا می زند. انقلاب اجتماعی کارگران و برپایی جامعه سوسیالیستی تنها راه نجات از تمام مظالم این اجتماع وارونه است. کمون الگوی چنین جامعه ای است.

اگر کمون پاریس، این اولین حکومت کارگری جهان توسط دولت های سرمایه داری و سرکوب خونین کارگران مبارز و بپاخاسته آن به شکست کشانده شده اما به گفته مارکس: «پاریس کارگر با کمونش به عنوان پیشتاز پر افتخار جامعه نو جاوید خواهد ماند و جانباختگان آن در قلب بزرگ طبقه کارگر جای خواهند داشت.»

یاد کمون پاریس اولین حکومت شورایی کارگری جهان را با تلاش و مبارزه هر چه بیشتر علیه نظام ضدانسانی سرمایه داری و برقراری حکومت کارگری ـ حکومت صاحبان اصلی این جامعه ـ گرامی می داریم.